Termin przedawnienia odsetek.

Rozpoczynając analizę problematyki termin przedawnienia odsetek za opóźnienie w płatnościach wskazać należy iż w doktrynie oraz orzecznictwie na przestrzeni czasu pojawiło się dużo rozbieżności.

Raz przyjmowana za właściwy termin przedawnienia trzyletni przewidziany dla świadczeń okresowych, w innych przypadkach wskazywano, iż do roszczenia o odsetki należy przyjmować termin krótszy.

Pierwszym istotnym orzeczeniem, które co należy podkreślić, wprowadził trochę „zamętu” była uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2003 r. (III CZP 37/2003), w której to Sąd rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące terminu przedawnienia odsetek w zapłacie ceny związanej z umową sprzedaży zawartą w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu uchwały wskazano akcesoryjny charakter odsetki, oraz podkreślono, iż roszczenie odsetkowe powstaje zawsze w ramach konkretnego stosunku obligatoryjnego, z którego bezpośrednio wynika obowiązek spełnienia świadczenia pieniężnego. Właśnie ta okoliczność przesądzała, zdaniem Sądu Najwyższego, w jakim terminie odsetki ulegają przedawnieniu. Sąd wskazał, iż roszczenie o odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego przedawnia się co do zasady w terminie określonym w art. 118 kc przewidzianym dla świadczeń okresowych, tj. w terminie trzyletnim. Jeśli jednak przepis szczególny przewiduje krótszy termin przedawnienia dla roszczenia głównego, to w tym terminie przedawniają się również odsetki.

Sąd Najwyższy rozstrzygając zagadnienie prawne ostatecznie uznał, że roszczenie o odsetki za opóźnienie w zapłacie ceny wynikającej z umowy sprzedaży zawartej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawnia się z upływem lat dwóch zgodnie z art. 554 kc.

Z praktyki sądowej mogę potwierdzić, iż obecnie wielokrotnie w sprzeciwach formułowanych do powództwa sądowego wytaczanego o odsetki, spotykam się z zarzutami opartymi na powyższej uchwale, jednak jak wykaże niżej są to działania nakierowane najczęściej na przeciągnięcie postępowania sądowego, nie przynoszące żądanego skutku w postaci oddalenia powództwa.

Kontynuując analizę problematyki przedawnienia odsetek wskazać należy, iż powyższa uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2003 r. (III CZP 37/2003) wprowadziła do praktyki orzecznictwa trochę zamieszania, sądy zaczęły ją stosować do wszystkich roszczeń o odsetki zarówno za opóźnienie w zapłacie ceny za zakupiony towar, jak i w przypadkach gdy powód dochodził odsetek wynikających z noty odsetkowej, czyli naliczonych w związku z nieterminową, ale zrealizowaną zapłatą za należność główną.

Kres wszelkim wątpliwością położyła dopiero uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 26.01.2005 r. (III CZP 42/04) która rozstrzygnęła powstałe wątpliwości.

Rozstrzygając zagadnienie prawne sformułowane w sposób następujący: „Czy roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie w zapłacie ceny wynikającej z umowy sprzedaży zawartej w zakresie działalności przedsiębiorstwa (art. 554 k.c.) przedawnia się w takim terminie jak świadczenie główne?” Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż:

Ustanowiony w art. 118 k.c. termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe stosuje się do roszczeń o odsetki za opóźnienie także wtedy, gdy roszczenie główne ulega przedawnieniu w terminie określonym w art. 554 k.c.

Roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się jednak najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego.”

Wczytując się w treść uzasadnienia wskazać należy, iż Sąd Najwyższy odrzucił możliwość stosowania przepisu art. 554 kc (2 letni okres przedawnienia) do roszczeń o odsetki za opóźnienie w zapłacie ceny z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, wskazując iż powołany przepis nie jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu przewidującego termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe i ma on taki charakter jedynie w zakresie ustanowionego w art. 118 kc (3-letni okres przedawnienia) terminu dotyczącego przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Konsekwentnie Sąd Najwyższy przyjął, iż termin przedawnienia roszczeń o odsetki jest terminem odrębnym od terminu przedawnienia roszczenia głównego. Sąd zauważył także pewne zagrożenie idące za ta interpretacją, wskazując że przyjęcie tego stanowiska może prowadzić do takich sytuacji, iż roszczenie główne przedawni się w terminie krótszym niż roszczenie o odsetki.

Aby zapobiec takim sytuacjom należy odwołać się do specyficznej cechy odsetek jaką jest akcesoryjność i wywodzona z niej reguła, zgodnie z którą wraz z przedawnieniem się roszczenia głównego przedawniają się roszczenia o świadczenia uboczne, choćby nawet nie upłynął termin ich przedawnienia. Sąd Najwyższy przyjął więc stanowisko iż powyższej reguły tej nie stosuje się jednak w przypadku wykonania świadczenia głównego (zapłaty zobowiązania głównego przed terminem jego przedawnienia). W takiej sytuacji roszczenie o odsetki przekształca się niejako w roszczenie główne i odtąd ich przedawnienie powinno być rozpatrywane całkowicie samodzielnie.

Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego prezentuje dominują obecnie linię orzecznictwa i jest akceptowane jako podstawa wyrokowania prze Polskie Sądy.

Podsumowując powyższe należy wskazać dwie podstawowe zasady dotyczące dochodzenia roszczeń za opóźnienie w zapłacie ceny wynikającej z umowy sprzedaży zawartej w zakresie działalności przedsiębiorstwa, czyli dochodzenia odsetek:
  1. Należność główna wynikająca z faktury dokumentującej sprzedaż dokonaną w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej przedawnia się wraz z odsetkami w terminie dwuletnim.
  2. Jeśli jednak przed upływem terminu przedawnienia należności głównej płatność zostanie zrealizowana, odsetki za opóźnienie uzyskują byt samodzielny i przedawniają się w terminie przewidzianym dla roszczeń o świadczenia okresowe, tj. trzech lat, liczonym od daty terminu płatności wskazanej na fakturze źródłowej.

Wpis Hipoteki Umownej.

Wpisanie hipoteki umownej.

Hipoteka jest bardzo użytecznym narzędzie umożliwiającym zabezpieczenie roszczeń wierzyciela. Hipoteka pozwala wierzycielowi na dochodzenie zaspokojenia jego wierzytelności z nieruchomości, bez względu na to, czyją stała się własnością i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (art. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Ustanowienie hipoteki umownej wymaga, po pierwsze złożenia oświadczenia woli przez osobę ustanawiająca hipotekę, co ważne musi to nastąpić zawsze w formie aktu notarialnego (wyjątkiem są tu jedynie hipoteki bankowe) art. 245 § 2 kc., oraz dokonania wpisu do DZIAŁU IV księgi wieczystej. W praktyce akt notarialny zawiera także zgodę wierzyciela na ustanowienie hipoteki.

Tego rodzaju wpis ma charakter konstytutywny, co oznacza tyle, iż bez wpisu hipoteka nie powstaje. Pamiętać jednak należy, iż hipoteka obciąża nieruchomość już od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu we właściwym Sądzie, tak więc ma ona niejako moc wsteczną.

Wniosek o wpis hipoteki umownej składa notariusz sporządzający dany akt. Winien on także pobrać od stron czynności opłatę sądową za wpis hipoteki w kwocie 200 zł. (dwieście złotych), oraz podatek od czynności cywilnoprawnych.